„Jan Heweliusz i Gdańsk jego czasów”.
Wystawę "Jan Heweliusz i Gdańsk
jego czasów" oglądać można w Ratuszu Głównego Miasta od
godz. 13:00, 11 maja 2011 r. do 29 stycznia 2012 r.
Wystawa czasowa przygotowywana w ramach obchodów Roku Jana Heweliusza przez Muzeum Historyczne Miasta Gdańska we współpracy z Polską Akademią Nauk Biblioteką Gdańską oraz Archiwum Państwowym w Gdańsku
Wystawa będzie czynna w dniach od 11 maja 2011 r. do 29 stycznia 2012 r. w Ratuszu Głównego Miasta - siedzibie Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, ul. Długa 46/47
Wernisaż: 11 maja 2011 r., godz. 13:00
Komisarze i autorzy scenariusza wystawy; Ewa Bojaruniec, Janusz Dargacz, Piotr Paluchowski (Dział Historii MHMG)
Współpraca: Krystyna Jackowska (PAN BG), Katarzyna Kubicka (APG)
Kontakt w sprawie wystawy:
Janusz Dargacz - Dział Historii MHMG
tel. 058 76 79 162
e-mail: j.dargacz@mhmg.pl
Patronat honorowy nad obchodami Roku Jana Heweliusza:
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski
Partnerzy Roku Jana Heweliusza:
Lotos, Energa
Patroni medialni:
TVP Gdańsk, Polskie Radio, Radio Gdańsk, Gazeta Wyborcza, Trójmiasto.pl, Poka Poka, In Your Pocket, Miasto dzieci
W styczniu 2011 r. minęła 400. rocznica
urodzin Jana Heweliusza, uznawanego powszechnie za drugiego po
Mikołaju Koperniku największego astronoma epoki
staropolskiej,
a jednocześnie za jedną z najwybitniejszych postaci
w dziejach światowej astronomii.
Dla uczczenia zasług wielkiego gdańszczanina Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej ogłosił rok 2011 Rokiem Jana
Heweliusza.
Z tej okazji Muzeum Historyczne Miasta Gdańska we współpracy z Archiwum Państwowym w Gdańsku oraz Polską Akademia Nauk Biblioteką Gdańską przygotowuje wystawę czasową, która będzie prezentować życie i działalność gdańskiego astronoma na różnych polach. Chcemy ukazać Heweliusza przede wszystkim jako naukowca o europejskiej sławie, utrzymującego kontakty z najwybitniejszymi umysłami swojej epoki. Jednocześnie jednak nie pominiemy działalności Heweliusza jako ławnika i rajcy, a także gdańskiego piwowara. Postać astronoma zostanie ukazana na szerszym tle dziejów Gdańska w XVII w.
Spuścizna naukowa po Janie Heweliuszu obejmuje około 20 dzieł, wydawanych w Gdańsku w latach 1647-1690. Heweliusz przywiązywał ogromną wagę do oprawy graficznej swoich prac, które były zazwyczaj bogato ilustrowane. Wśród autorów rycin można odnaleźć nazwiska najwybitniejszych artystów gdańskich XVII w., m.in. Andreasa Stecha, Adolfa Boya i Jeremiasa Falcka. Na wystawie zostaną zaprezentowane najważniejsze dzieła gdańskiego astronoma, wśród nich Selenogrphia z zestawem szczegółowych map Księżyca wykonanych własnoręcznie przez Heweliusza, pięknie ilustrowana przez A. Stecha Machina coelestis pars prior oraz dedykowana Janowi III Sobieskiemu praca Firmamentum sobiescianum, zawierająca przeszło 50 rycin ukazujących poszczególne gwiazdozbiory. Prezentowane starodruki zostaną sprowadzone na wystawę m.in. z PAN Biblioteki Gdańskiej, Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie oraz wrocławskiego Ossolineum.
Poza listami i dziełami astronomicznymi do naszych czasów zachowało się bardzo niewiele pamiątek bezpośrednio związanych z gdańskim astronomem, dlatego każdy z tych przedmiotów posiada ogromną wartość historyczną. Na wystawie będzie można obejrzeć m.in. unikatową rycinę ze zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu Pejzaż wiejski z mostem, wykonaną własnoręcznie przez Heweliusza. Nazwiskiem gdańskiego naukowca jest również sygnowany cyrkiel proporcjonalny, który zostanie sprowadzony z Domu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zgodnie z obecną wiedzą jest to jedyny zachowany instrument astronomiczny Heweliusza. Oba obiekty będą pokazywane w Gdańsku po raz pierwszy.
Z zasobu Archiwum Państwowego w Gdańsku pochodzi, wyróżniający się wyszukaną formą, dyplom przyjęcia Heweliusza w poczet członków Królewskiego Towarzystwa Naukowego w Londynie z 1664 r. O związkach gdańskiego astronoma z polskim dworem królewskim będą przypominać dwa cenne obrazy sprowadzone z Zamku Królewskiego na Wawelu: Wjazd Ludwiki Marii Gonzagi do Gdańska w 1646 r. Bartholomäusa Milwitza oraz portret króla Jana III Sobieskiego.
Na wystawie znajdzie się również wybór pamiątek i publikacji poświęconych pamięci wielkiego gdańszczanina, które powstały w okresie od końca XVII w. po czasy obecne. Z Muzeum Narodowego w Gdańsku zostanie wypożyczone m.in. odlane w brązie popiersie Heweliusza wykonane przez André Le Bruna na zlecenie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, upamiętniające stulecie śmierci astronoma.
Na przykładzie wybranych obrazów, rycin, map
i wytworów rzemiosła artystycznego zostanie ukazany XVII-wieczny
Gdańsk - środowisko działalności Heweliusza jako naukowca
i obywatela. Ważne miejsce na wystawie zajmie prezentacja dorobku
XVII-wiecznej nauki gdańskiej. Zwiedzający będą mogli ponadto
obejrzeć wybór eksponatów związanych z dziejami badań
astronomicznych w Europie od XVI do XIX w.: instrumentów
astronomicznych, dzieł naukowych, map i globusów nieba
itp.
Poza oryginalnymi eksponatami wystawa zostanie
uzupełniona o elementy scenograficzne oraz plansze
wprowadzające w problematykę poszczególnych zagadnień.
Zwiedzających
z pewnością zainteresuje zrekonstruowana na podstawie
oryginalnych rycin i późniejszych fotografii makieta
obserwatorium astronomicznego Heweliusza, które mieściło się na
dachach kamienic przy ul. Korzennej. Bogaty materiał
ikonograficzny pochodzący z dzieł Heweliusza zostanie
zaprezentowany m.in. w formie prezentacji
multimedialnych.
